TDK’nin kurallarını öğrenme ve öğrendiklerimi sıkı sıkıya uygulama gibi   bir tutkum var.Bu kuralları uyguladığım her ortamda, oruç tutmayan insanların çay kahve içtikleri bir mekâna giren oruçlu bir insanın bu ortamda yaşadığı tuhaflığını ve yalnızlığını yaşıyorum çoğu zaman.Sanki suçlu benmişim gibi yalnızlaşıyorum herkes sanki bana garip garip bakıyor gibi gelir.Bozulan bir obobüsün yolcularıkuralları uyguladığım zamanlarda  veya kuralları hatırlattığım ortamlarda…Bezen de TDK’nin tutarsızlıkları yüzünden zorda kalıyorum.Mesela ilköğretim okulunda son sınıf öğrencilerine yıllık düzenlediler düzeltme için bana rica ettiler.Yıllıkların ön kapağında  İlköğretimin “İ.Ö.O.” şeklinde kısaltılmıştı. TDK’de kısaltmalar dizininde ilköğretimin kısaltması İO şeklindeydi .Ben de öyle yazdırdım.Okul müdürü dahil öğretmen arkadaşların çoğu dudak büktüler. Yaptığım doğruydu ama beni destekleyen yoktu.Daha sonraki yıllarda da ilköğretim kaldırıldı.4+4+4 sistemine geçildi. İlköğretim diye bir şey kalmadı. İO artık ilkokul kısaltılması olarak kullanılıyor.Aynı durumu numaranın kısaltılmasında da yaşadım. TDK bir ara numaranın kısaltılmasını Nu.: olarak kabul etti.Ben de yazılı kağıtlarında Nu.: kullanmaya başladım.Öğretmen arkadaşları da uyardım.Onlar da Nu.: kullanmaya başladılar.  Daha sonra TDK çark etti.Tekrar numaranın kısaltılmasını No. yaptı  . Ben de şaşırdım kaldım…Bir de kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz  diye bir kural var TDK’de. Bu kuralı uygularken de çok yalnız kalıyorum.En ciddi yayınevleri bile bu kurala uymuyorlar…Ben bu yanlışları gösterince bir bana bir de yayınevine bakıyor insanlar.”Sen bu yayınevi kadar mı bileceksin?” der gibi…

.  Noktalama İle İlgili Bazı Açıklamalar:

Kesme işareti için okullara ve sınavlara yönelik kitaplarda genellikle

  • “Özel isimlere getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır:’ ifadesi vardır. Oysa Yazım Kılavuzu’nda “Çekim ekleri ayrılır:’ şeklinde bir genelleme yapılmamıştır. Kılavuz’da geçen ifade “Özel adlara getirilen, iyelik, durum ve bildirme ekleri, kesme işaretiyle ayrılır:’ (TDK, 2012, 38) şeklindedir:[1] Ahmet’in evi . + In/ +nln eki, bir hal ekidir ve bu nedenle özel isimlerde kesme işareti ile ayrılır.

    [2] Ahmet’le gittik. İLE  +lA eki, vasıta hali ekidir ve bu nedenle özel isimlerde kesme işareti ile ayrılır.

    {3 J Bu gelen Ahmet’tir.  Yazım Kılavuzu’ndaki ilgili kural gereği, bildirme eki özel isimlerde kesme işareti ile ayrılır.

    {4] Bu gelen Ahmet’miş.  TDK’de özel isimlere getirilwn çekim ekleriyle ilgili kesin bir hüküm yoktur.. Kılavuz’da bu noktada bir eksiklik vardır. Ancak bildirme ekinin kesme. işaretiyle ayrılmasından hareketle ek-fiilin kipleri­nin de ayrılacağı yönünde bir çıkarımda bulunmak mümkündür.

     

    [1] Bu akşam, Alilere gideceğiz.{2] Mustafa Kemaller tükenmez.

    Çokluk eki [1] numaralı cümlede yapım eki gibi işlev görmüştür; [2] numaralı cümlede ise çekim ekidir. Çokluk ekini kesme işareti ile ayıranlar “Özel isimlere getirilen çekim ekleri kesme işareti ile ayrılır. [2] numaralı cümlede de çokluk eki çekim eki olduğuna göre kesme işareti kullanılmalıdır.” şeklinde bir düşünce öne sürüyorlar. Oysa Yazım Kılavuzu’nda “Çekim ekleri, kesme işareti ile ayrılır:’ şeklinde bir bilgi yoktur. Kesme işareti için “Özel adlara getirilen, iyelik, durum ve bildirme ekleri, kesme işaretiyle ayrılır:’ (TDK, 2012, 38) denilmektedir. Görüldüğü gibi burada kesmeyle ayrılması gereken ekler içinde “çokluk eki” sayılmamıştır. Tam aksine “Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz:’ şeklinde bir uyarı yapılıp ”.Ahmetler, Mehmetler, Yakup Kadriler, Türklerin” gibi örnekler verilmiştir (TDK, 2012, 39). Dikkat edilirse TDK, bazı hazırlık kitaplarında ve özel kılavuzlarda belirtildiğinin aksine “aile anlamı – benzerlik anlamı” gibi bir ayrımda bulunmamıştır. Nitekim TDK’nin verdiği “Yakup Kadriler” örneğindeki çokluk eki, benzerlik anlamı katmak için kullanılmıştır ve TDK bu eki, kesmeyle ayırmamıştır.

    Sonuç olarak çokluk eki, mevcut kurallara göre, özel isme hangi görev veya anlamla eklenirse eklensin hem bu ek hem de bu ekten sonra gelen eklerde kesme işareti kullanılmaz. Üstelik çokluk ekinin kesme işaretiyle ayrılmayacağı yeni bir kural değildir. 1996 ve sonrasında TDK tarafından çıkarılan bütün kılavuzlarda çokluk ekiyle ilgili bu durum açıkça vurgulanmıştır:

    – “Özel adlara getirilen iyelik ve hal eklerini ayırmak için konur:’ … “Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz:’ (TDK, 1996, 62).

    – “Özel adlara getirilen iyelik ve hal eklerini ayırmak için konur:’ … “Yabancı özel adlar dışındaki özel adlara getirilen yapım ekleri ve çokluk eki kesmeyle ayrılmaz:’ (TDK, 2000, 68-69).

    – “Aşağıda sıralanan özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri, kesme işaretiyle ayrılır:’ … “Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz” (TDK, 2005, 46-48).

    – “Özel adlara getirilen, iyelik, durum ve bildirme ekleri, kesme işaretiyle ayrılır:’ … “Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz” (TDK, 2012, 38-39).

    Çokluk ekinin(ler,lar) özel isimlere eklenmesi durumda kesme işaretiyle ayrılmayacağı TDK’nin birçok kılavuzunda belirtilmiştir. Ancak maalesef günümüzde bile bazı hazırlık kitapları ve İnternet sayfalarında bu yönde yanıltıcı bilgiler mevcuttur. Yukarıda kesme işaretinin kullanımı ile ilgili olarak “Özel isimlere getirilen çekim eklerini ayırmak için kullanılır:’ şeklinde genelleştirilmiş bir cümle bulunduğunu söylemiştik. Çokluk ekini kesme işareti ile ayıranlar, bu bilgiden hareket etmektedirler: Sonuç olarak “lar,ler” eki nereye gelirse gelsin kesme işaretiyle ayrılmamalıdır..

Reklamlar